પૈસાના અભાવે છોડાવ્યું ભણતર, મજૂરી કરી, ઓટો ચલાવી, આજે મશરૂમ ઉગાડીને વર્ષે કમાઈ રહ્યા છે લાખો રૂપિયા
![](https://mediaassets-in.blr1.cdn.digitaloceanspaces.com/gujaratcoverage/2021/08/qe-2.jpg)
દુનિયામાં કેટલાક લોકો એવા હોય છે જે પરિસ્થિતિની આગળ હાર માની લે છે. જ્યારે કેટલાક લોકો એવા હોય છે જે પરિસ્થિતિ અનુસાર અનુકૂલન કરે છે, પરંતુ કંઈક કરવાની ભાવના તેમના દિલ-ઓ-દિમાગ પર રહે છે. બીજી કૈટેગરીના લોકોમાંથી જ એક છે રામચંદ્ર દુબે. દૈનિક ભાસ્કરની એક વાર્તા અનુસાર, રામચંદ્ર ભદોહી ઉત્તર પ્રદેશના રહેવાસી છે.
પૈસાના અભાવે છૂટી ગયું ભણતર: રામચંદ્ર 12માં ધોરણ સુધી જ ભણેલા છે. ઘરમાં પૈસાની અછતને કારણે તે આગળનો અભ્યાસ કરી શક્યા નહીં. ભણતર છોડીને તે મુંબઈ જતો રહ્યો. દૈનિક ભાસ્કર સાથેની વાતચીતમાં તેણે જણાવ્યું કે તે 1980 માં મુંબઈ પહોંચ્યો અને તેના પિતા સાથે જ કામકાજ શરૂ કર્યું. મજૂરી કરી, ઓટો ચલાવી, ખાનગી કંપનીઓમાં કામ કર્યું પરંતુ પરિવારને સાંભાળી રાખ્યું.
મુંબઈમાં ઘણી નોકરીઓ બદલી: રામચંદ્રના પિતા એક મિલમાં કામ કરતા હતા, રામચંદ્ર એ પણ ત્યાં કામ શરૂ કર્યું પરંતુ તેનું મન ન લાગ્યું. 2 વર્ષ સુધી મિલમાં કામ કર્યા બાદ તેને ઓટો ચલાવવાનું શરૂ કરી દીધું. વધારે પૈસા કમાવવા માટે તે ઘણા કલાકો સુધી ઓટો ચલાવતો અને ઘણીવાર ઓટોમાં જ સૂઈ જતો. 5-6 વર્ષ સુધી ઓટો ચલાવ્યા બાદ રામચંદ્ર એક સહકારી મંડળીમાં જોડાયા. થોડા વર્ષો કામ કર્યા પછી રામચંદ્રએ જોયું કે ત્યાં ઘણા લોકો અપ્રમાણિક વર્તન કરે છે, દુઃખી થઈને રામચંદ્રએ આ પણ નોકરી છોડી દીધી.
તાલીમ માટે નહોતા 5 હજાર: 2001 માં રામચંદ્ર તેમના ગામમાં હતા અને આ દરમિયાન તેમણે એક સમાચારમાં જમીન વગર ખેતી સંબંધિત એક જાહેરાત જોઈ. જાહેરાત પર આપેલા નંબર પર રામચંદ્રએ સંપર્ક કર્યો અને તેમને ખબર પડી કે 5 હજાર રૂપિયાની તાલીમ ફી ચૂકવ્યા વગર ખેતીની પદ્ધતિ શીખી શકાય છે. રામચંદ્ર પાસે તાલીમ માટે 5000 રૂપિયા નહોતા. ઘણા પ્રયત્નો પછી પણ આ રકમ જમા ન કરી શકયા રામચંદ્ર અને તેના હાથે નિરાશા લાગી.
2017 માં પરત ફર્યા તેમના ગામ: રામચંદ્ર પાસે જૌનપુર જિલ્લામાં પણ કેટલીક જમીન હતી. એક દિવસ ગામમાં ખેતીની વાત ચાલી રહી હતી અને કેટલાક લોકોએ રામચંદ્રની મજાક ઉડાવી કે તેના ખેતરો ઉજ્જડ પડેલ છે, પૈસા આપીને જમીન લેવાનો શું અર્થ હતો જ્યારે ખેતરમાં ઘાસ જ ઉગાડવાની હતી.
કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રમાં થઇ મશરૂમ ખેતીની તાલીમ: રામચંદ્રના કેટલાક શુભચિંતકોએ તેમને કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રમાં જવાની સલાહ આપી. 2001 માં મશરૂમ ખેતીની તાલીમ ન લઈ શકનાર હકીકતને તે ભૂલી શક્યો ન હતો. મફત તાલીમના સમાચાર મળતા જ તેને રજિસ્ટ્રેશન કરાવી લીધું. 5 દિવસની ટ્રેનિંગમાં જ તેને ઘણી માહિતી પ્રાપ્ત થઈ ગઈ અને રામચંદ્રએ મુંબઈ પાછા ન ફરવાનો નિર્ણય લીધો.
800 રૂપિયાથી શરૂ કરી ખેતી: એક ખેડૂતે રામચંદ્રને 800 રૂપિયાથી મદદ કરી અને તેને ખેતી શરૂ કરી. બે મહિનાની અંદર મશરૂમ ઉગવા લાગ્યા. રામચંદ્રએ સૌથી પહેલા મશરૂમ લોકોમાં મફતમાં વહેંચવાનું શરૂ કર્યું. ઉપજમાં વધારો થયો તો તેને દુકાનોમાં મશરૂમ્ આપવાનું શરૂ કરી દીધુ. ધીમે ધીમે રામચંદ્રનું નસીબ બદલાયું અને તે દરરોજ 20-22 કિલોગ્રામ મશરૂમ વેચવા લાગ્યો.
મશરૂમની ખેતીએ બદલી કિસ્મત: રામચંદ્રએ પોતાના ગામમાં મશરૂમની ખેતી શરૂ કરી. મશરૂમ તો ઉગાડી લીધી પરંતુ રામચંદ્ર તેને વેચવામાં નિષ્ફળ રહ્યા. નફાને બદલે રામચંદ્રને નુકસાન થયું પરંતુ તેમણે હાર નહિ માની. મુંબઈના સંઘર્ષે લગભગ તેને ક્યારેય હારન માનવાનું સારી રીતે શીખી લીધું હતું. હકીકતમાં, 2018 ના અંત સુધી મશરૂમનું ઉત્પાદન વધી ગયું પરંતુ માર્કેટિંગ થઈ શકતું ન હતું. રામચંદ્રએ મશરૂમની પ્રક્રિયા શરૂ કરી. મશરૂમના પાપડ, અથાણું, પાવડર વગેરે તૈયાર કરવા લાગ્યા. તેનાથી મશરૂમનો બગાડ પણ ઓછો થઇ ગયો. રામચંદ્ર ભદોહી, જૌનપુર અને આજુબાજુના જિલ્લાઓને મશરૂમ અને મશરૂમ ઉત્પાદનો પૂરા પાડે છે.